TERUG IN DE TIJD (Aflevering 13)

Foto: Wim van Acker           Gemeentehuis in de sneeuw

In 2010 is het honderd jaar geleden dat het gemeentehuis in de voormalige gemeente Hontenisse met een groot festival officieel werd ingehuldigd. De eerste steenlegging vond plaats op 26 mei 1909 met medewerking van de Harmonie die sinds het overlijden van kapelmeesterP. J. van Braband ( † 28 maart) zich weer in het openbaar vertoonde. De bouw was eind 1909 klaar, maar door verschillende oorzaken waren de festiviteiten pas op 24 juli 1910. Zo schreef de Terneuzensche Courant van 8 november 1909 het volgende: “Het prachtige, nieuwe raadhuis nadert zijn voltooiing en zal op 8 dec. a.s. worden ingewijd, waarbij de drie muziek-gezelschappen der gemeente hunne medewerking zullen verleenen. Er heeft zich eene commissie gevormd ten einde de te houden feestelijkheden te organiseeren, welke commissie tot haar bestuur heeft gekozen de heeren E. B. Dumoleyn, voorzitter, J. F. Adriaansens-Buijsrogge, ondervoorzitter,J. F. Adriaansens, secretaris en Jos. Buijsrogge, penningmeester. Behalve verschillende feestelijkheden zal er een optocht worden gehouden van Kloosterzande over Groenendijk, Langenmunt, Kruisweg en Walsoorden naar het dorp, terwijl zoo mogelijk ’s avonds vuurwerk zal worden afgestoken.”

De Terneuzensche Courant van zaterdag 27 januari 1910 komt met een zeer uitvoerig verslag over de eerste vergadering in het nieuwe gemeentehuis waar men nog eens een aantal jaren terug gaat in de tijd. Verslaggever tekende het volgende verslag op:

“Donderdagnamiddag te kwart voor vijf ure had alhier de eerste vergadering van de gemeenteraad plaats in het nieuwe gemeentehuis. De voorzitter K. J. A. G. Baron Collot d’Escury, opent de vergadering en wijst er op dat het de eerste maal is dat zij in 1910 samenkomen en wenscht onder gewoonte den leden een recht gelukkig Nieuwjaar toe zoowel in hun gezin als in hun zaken. Wanneer wij in de toekomst blikken, dan herdenken wij ook ongemerkt het verleden en dit doende dan zijn er twee punten van groot belang die de aandacht trekken, n.l. 1e de goede wegverbetering in het waterschap Lamswaarde. Het komt mij voor dat het hier de juiste plaats en het ware oogenblik is om hulde te brengen aan het bestuur van het waterschap voor het groote en goede werk dat door haar werken is tot stand gekomen, en 2e. de bouw van het gemeentehuis.

Oorspronkelijk was het plan geweest bij de opening van het gemeentehuis feest te vieren; doch het slechte weder en het minder geschikte jaargetijde heeft ons daarvan doen afzien, dat neemt echter niet weg, het oogenblik een en ander te herdenken.

Hadden wij vroeger in de beginne een vrij goed gemeentehuis, langzamerhand werd het te klein en bekrompen, zoodat het niet meer voldeed aan hare bestemming. Het gebouw had hieraan geen schuld doch wel de uitgebreider wordende administratie.

Toen viel het oog op de vroegere school en werden plannen ontworpen om de school tot gemeentehuis te verbouwen.

De kosten zouden bedragen  ƒ4000,- doch daar de gemeente Hontenisse niet al te best bij kas was, werd in 1865 besloten niet tot bouw van een nieuw gemeentehuis over te gaan, doch de school zoo te veranderen dat zij als zoodanig kon worden gebruikt, dit met het oog op de kosten die ƒ1700,- bedroegen. Het spreekt vanzelf dat men hierdoor niet kreeg wat men aanvankelijk zich had voorgesteld.

Het jaar 1865 was echter voor de gemeente Hontenisse een onaangename tijd daar de verhouding tusschen den gemeenteraad en den voorzitter niet was zooals deze behoorde te zijn waardoor weinig besluiten krachtdadig werden uitgevoerd (burgemeester J. Sergeant † 1866).

Dit was dan ook de oorzaak dat het genomen besluit twee jaar onderweg bleef, totdat eindelijk het raadslid Adriaansens de zaak aanpakte en daarna ook werd uitgevoerd.

Het gemeentehuis beviel goed en in die 40 jaren tijds dat het is gebruikt is er heel wat en veel goeds in behandeld. In den laatsten tijd begon de tand des tijds zich geducht te doen gevoelen, het gebouw werd zeer bouwvallig en bekrompen.

Hoewel wij allen wel de noodzakelijkheid van vernieuwing inzagen hield ons tegen het financieel bezwaar. Eindelijk werd dit bezwaar ook weg geruimd en wel doordat in 1914 vervalt de bijdrage in de stoomtram, zijnde ƒ600,- . Door nu de voor den bouw aan te gane leening eerst te beginnen af te lossen, na 1914 werd der gemeente de gelegenheid geboden zonder veel opoffering  tot de noodzakelijk geworden verbouwing over te gaan. En nu mijne heeren, zitten wij weder in het nieuwe gemeentehuis waar alles er zoo keurig uitziet. Ik wil een woord van dank en hulde brengen aan den bouw-meester, den heer J. Wisse Jz. te Zaamslag, die zich zoo uitstekend van zijn taak gekweten heeft door voor een betrekkelijk kleine som, ƒ12453, een zoo prachtig en gerieflijk gebouw te stichten. Ook de aannemer Duerinck onzen dank voor de uitvoering van den hem opgedragen bouw waardoor hij heeft getoond dat aan deze zijde der Schelde flinke bouwmeesters gevonden worden. Tenslotte dank aan den opzichter, den heer A. Wisse Jr., die belast was met het toezicht, en de detailteekeningen heeft gemaakt.

Foto W. van Acker    A. P. Wisse                   Foto W. van Acker    J. Wisse

Hoe aangenaam het echter ook is, thans in het nieuwe gemeentehuis te vergaderen, het stemt ook droefenis, wanneer wij nagaan dat, vanaf den tijd dat ik als burgemeester werd benoemd, (1893) slechts 2 leden thans nog zitting in den Raad hebben, n.l. de heeren Vereecken en Hiel, beiden wethouders.

Dat dit het geval is, komt door verandering van positie, vertrek en sterfgeval. En dan herinner ik aan de heeren van Bekkum, Thomaes, Staal, Willemsen en aan hen met wie ik dagelijks handelde, de heeren Adriaansens en Plasschaert. Dan memoreer ik nog het verlies dat ons nog versch in het geheugen ligt, het overlijden van den hooggeachten secretaris der gemeente, den heer P. J. van Braband ( † 1909 kapelmeester). Vooral ook dit sterfgeval werpt een zware schaduw op dezen dag.

Wij leven evenwel niet voor de dooden, doch voor de levenden. Laat het ons een opwekking zijn om voort te gaan onder het symbool; ontwikkeling, de toekomst krachtig aan te vatten voor de belangen der gemeente Hontenisse. Verder wijst de Voorzitter er op dat de gemeenteraad van Hontenisse zich steeds kenmerkte door den goeden geest tusschen de raadsleden en den Voorzitter tijdens de discussies, dat deze geest steeds blijve tot welvaart der gemeente, de verzekering gevende dat de raad steeds op hem kan rekenen.

Na afloop van de vergadering vereenigden de leden van den raad met den architect, aannemer, opzichter en de ambtenaren ter secretarie zich aan een diner ten huize van den voorzitter. De gastheer bracht een dronk uit op H. M. de Koningin, Z. K. H. de Prins, H. M. de Koningin-Moeder en H. K. H. Prinses Juliana. Besloten werd een telegram aan H. M. de Koningin en Z. K. H. Prins Hendrik te zenden, vermeldende de ingebruikneming van het nieuwe gemeentehuis onder aanbieding der gevoelens van erkentelijkheid en dankbaarheid. Van H. M. de Koningin is een dankbetuiging ontvangen.”

Enkele maanden later staat in “Zeelandia” van 16 maart dat het festival thans definitief is vastgesteld op 12 juni e. k. In dezelfde krant van 9 april echter wordt die schrijver wel erg ongeduldig. Hij schrijft:

“Het feest voor het nieuwe gemeentehuis beleeft toch een ware lijdens- geschiedenis. Alweer is het uitgesteld en deze keer niet om het ongunstige jaargetijde- 12 juni kon een mooie dag zijn- maar, omdat er op een andere plaats in Belgie, waar laat ons volkomen koud, ook feest gevierd wordt. Als vermoedelijke datum hooren wij nu 24 juli noemen”.

En waarachtig, hij zat deze keer helemaal goed. In diverse kranten kwamen er uitgebreid advertenties en programma,s te staan.

Advertentie Terneuzensche Courant

Advertentie Zeelandia

Eindelijk was Kloosterzande er klaar voor om de honderden mensen te ontvangen. De kranten uit die tijd kwamen er zeer uitvoering op terug. De Terneuzensche Courant tekende het volgende op:

“Zondag  jl. had ter inhuldiging van het nieuwe raadhuis het aangekondigde festival plaats, waaraan 17 muziek- en zanggezelschappen deelnamen. Te 2 uren werd uit de corpsen een stoet samengesteld, die voorafgegaan en gevolgd door een eerewacht te paard, een optocht maakt langs Kruisweg, over Groenendijk en door de Molenstraat.

Te Kloosterzande aangekomen, werd de stoet ontbonden en werden de verschillende vaandels op de estrades geplaatst, waar de gezelschappen beurtelings hun muziek- en zangnummers zouden uitvoeren. Alsvorens hiermee te beginnen, begaven de afgevaardigden met de commissarissen zich naar de raadzaal van het gemeentehuis, waar de burgemeester in zijne functie van eere-voorzitter der feestcommissie alle aanwezigen op hartelijke wijze welkom heette.

Spr. zette daarbij uiteen, dat wegens de uitgebreide administratie het stichten van een nieuw raadhuis noodzakelijk was geworden en dat de inhuldiging  van dit sieraad der gemeente zeker wel op feestelijke wijze mocht plaats hebben. Vandaar dan ook, dat besloten was tot het geven van een festival, waarop hun niet alleen de muziekcorpsen uit omliggende gemeenten, doch ook de zustervereenigingen uit Belgie wilde vertegenwoordigd zien. De trouwe opkomst verheugde hem ten zeerste en daarvoor bracht hij dan ook ieder in het bijzonder zijn welgemeenden dank. Betreurenswaardig vond spr. echter het gemis van hem, die steeds op zoo’n accurate wijze de administratie der gemeente had gevoerd en tevens directeur was van de thans feestvierende Harmonie.

Dat alle aanwezigen instemden met de dankbare herinnering aan wijlen den heer van Braband, bewees ten volle het daverend applaus.

Hierna werd de eerewijn aangeboden en werden de herinnerings- medaille’s uitgereikt. De uitvoeringen op de beide kiosken geopend door de harmonie St. Cecilia en de fanfaren, Vrijheid Eendracht van Lamswaarde, liepen flink van stapel. De uitgeloofde geldprijzen vielen bij loting ten deel aan het zanggezelschap St. Corneliuskring van Meerdonk (ƒ40,-), de fanfaren van Terhole (ƒ30,-), de fanfaren van St. Gilles (ƒ25,-), de harmonie van Hansweert (ƒ20,-), de Harmonie uit Hulst (ƒ15,-) en de fanfaren van Graauw (ƒ10,-). Van de honderden toeschouwers, door de verschillende trams aangevoerd, bleven velen tot in de avond op het dorp om getuige te zijn van de illuminatie van het raadhuis. Jammer dat door den hevigen wind en den aanhoudenden motregen vele lichtjes uitdoofden, alleen de voorgevel vertoonde zich in zijn volle pracht.

Laten wij volstaan met de mededeeling  dat het feest in alle opzichten geslaagd is, en dat door de onderlinge feestvreugde het festival een tijdlang in prettige herinnering zal blijven voortleven”.

Foto archief: C. Buijsrogge

Na 100 jaar is het gebouw aan de buitenkant weinig of niets verandert. Het heeft al enkele jaren haar functie als gemeentehuis verloren en is in particuliere handen overgegaan. Van binnen heeft het een complete metamorfose ondergaan. Het gemeentehuis, gezichtsbepalend voor het Hof te Zandeplein, staat op haar volgend festival te wachten.

Th. C.

Leave a reply