TERUG IN DE TIJD (Aflevering 9)


foto archief: Carlo Buijsrogge

In 1964 besloot de gemeente Hontenisse een verplaatsbare muziektent aan te schaffen. Kosten een f.11.345,- . Men ging het Hof te Zandeplein zodanig inrichten dat er geen plaats meer was voor een vaste kiosk. Ook de kiosk ontkwam dus niet aan de “beeldenstorm”. Al wat oud of historisch was ging tegen de vlakte. Waar eens per jaar een paarden- en veemarkt werd gehouden, de vele uitvoeringen van de verschillende muziekverenigingen, de Konings- en Koninginnefeesten, de jaarlijkse kermissen, inhuldiging van een nieuwe burgemeester en St. Nicolaas moest de markt worden aangepast aan onze heilige koe, de auto. Weer een historische plek en een stukje folklore waren verdwenen.          Men moet een heel eind terug in de tijd om iets te weten te komen over de kiosk en wel naar het jaar 1870. Het Hulsterblad van 18 mei 1870 schreef het volgende:                                                      “Heden avond bragt de Harmonie St. Cecilia gevolgd door een groot getal belangstellende ingezetenen, de hoog welgeboren Heer H. A. A. baron Collot d’Escury, burgemeester dezer gemeente eene serenade, waarna den oudsten zoon van Z. H. W. G. de eersten steen gelegd aan de in opbouw zijnde estrade voor gemelde harmonie”.In 1870 werd het vijf jarig bestaan gevierd met een festival op maandag 6 juni, 2e Pinksterdag. Het Algemeen Nieuwsch en Advertentieblad voor Zeeuwsch-Vlaanderen schreef  het volgende verslag van de festiviteiten.         “Gisteren had alhier het door de harmonie St. Cecilia uitgeschreven muzikaal festival plaats. Tot hetzelve waren opgekomen: van Zaamslag: de harmonie ,,Eendragt en Vrijheid” en het zanggezelschap ,,Oefening en Uitspanning”; van Neuzen: het fanfarengezelschap    ,,Apollo” en van Kruiningen; de harmonie ,,Eendragt maakt Magt”. Ten ongeveer 3 ure begaven de onderscheidene gezelschappen zich naar het dorp Groenendijk, van waar  zij door onze harmonie ongeveer een uur later werden afgehaald, en naar het ruime school-lokaal aan de molenstraat gebragt. Daar ter plaatse werden de opgekomende gezelschappen in hartelijk en welsprekende taal welkom geheeten, en hun den eerewijn aangeboden door den hoog wel geb. heer H. A. A. baron Collot d’Escury, burgemeester dezer gemeente, tevens beschermheer onzer harmonie. Bij den eersten door Z. H. W. G. ingestelden dronk: het welkom, den bloei en de onderlinge vriendschap van de onderscheidene opgekomene gezelschappen, lieten de vereenigde sociteiten het waar kan men beter zijn, en bij den tweeden: aan H. H. M. M. den koning en de koningin, als beschermers der schoone kunsten, het Wien Neêrlandsch bloed, door het ruime schoolgebouw weêrgalmen.         Daarna werd den optogt voortgezet, doch gestuit door eene zeer onmuzikalische donder, regen en hagelbui, die den geheelen stoet en zijne ontelbare volgelingen uiteen deed stuiven. Ten half zes ure, na eene zeer welkome stofblussching, vereenigde de muziekgezel-schappen zich op het marktplein bij de nieuwe muziektent, (die ofschoon nog niet voltooid niettemin hare bouwmeesters, de heeren W. Staal Wz. En P. van Arenthals alle eer aandoet), en werd het festival achtereenvolgens op de bij het programma voorgeschrevene wijze geopend, voortgezet en gesloten.          Daarna had de plegtige uitdeeling plaats van de uitgeloofde medailles, die inderdaad prachtig zijn, en waarbij onder verschillende toespraken zoo van den heer directeur onzer harmonie, den wel edele heer J. Kroon, den heer burgemeester, den heer Baarens van Kruiningen, en de heeren directeuren der opgekomene muziekgezelschappen vooral uitmuntte door hartelijkheid en welsprekendheid de meer dan schoone dankbetuiging van den heer Dieleman, directeur van “Apollo” te Neuzen.

Tijdens de opvoering der verschillende muziekstukken wisten wij waarlijk niet wat meer te bewonderen: of de ijver en het vuur waarmede ieder gezelschap zijne stukken ten gehoore bragt, of de doodsche stilte, die onder de onafzienbare het geheele dorp vervullende menigte heerschte; en die ons deze beteekende woorden in den mond legde:” Zie daar het bewijs dat de ouderwetsche kermissen op het punt staan van uitgediend te hebben, om plaats te maken voor aangenamer, den mensch veredelende volksvermaken!” Dat zij zoo.

Foto archief: Carlo Buijsrogge

Een mooi verslag stond in de Terneuzensche Courant van 2 januari 1872. Het Nieuwjaarsconcert in Wenen kan hier nog iets van leren.

“Rustig en stil scheidde het jaar 1871 van den nieuwe intredenden jaarkring. De vlammen der brandende lampen in de muziektent op het dorp Kloosterzande werden door geen windje bewogen, en stelden de werkende leden der Harmonie St. Cecilia in staat, om onmiddellijk na klokslag van twaalf ure met een viertal stukken van haar repertoire, waaronder Le drapeau d’Honneur par van Buggenhout, directie, beschermheer en contribuerende leden van die Harmonie, als ’t ware, een “leef lang en gelukkig!”toe te roepen, waarop honderden menschen op het marktplein samenliepen, om onder het lustig spel der Harmonie elkander de hand te drukken en ‘sHemels beste zegeningen toe te wensen. Mogen al die wenschen welgemeend zijn, en door de Algever goedgunstig verhoord worden!”

Foto archief: Carlo Buijsrogge

Op 18 oktober 1877 richt het bestuur van de Harmonie St. Cecilia te Hontenisse een verzoek aan het gemeentebestuur van de voornoemde gemeente hen jaarlijks een financiële bijdrage te schenken, om de nodige instrumenten te kunnen bekostigen. Directeur P. A. Adriaansens schetst een historie van de harmonie in een lange brief.  Hier een korte passage:

“Intusschen worden de behoeften dezer Harmonie met de jaren grooter, de kosten der te Kloosterzande gebouwde muziektent zijn nog niet geheel afbetaald, vele instrumenten behooren tot nieuwe te worden vervangen terwijl uitbreiding van het gezelschap alleen tegen gehouden wordt door gebrek aan fonds, benoodigd tot aankoop van meerdere instrumenten”.

De raad ging akkoord met de overname van de kiosk en een jaarlijkse bijdrage van f100,-. Niet alle inwoners van Hontenisse waren daar gelukkig mee. Het ingezonden stuk in de Terneuzensche Courant laat niets te wensen over:

“Op welke treurige wijze dikwijls met de inkomsten der gemeente gespeeld wordt, kan ons leeren het besluit door de gemeenteraad van Hontenisse genomen in hare vergadering van jl. vrijdag. Er was ingekomen een verzoek van de muziekvereeniging “St. Cecilia” strekkende, dat de gemeente de tent (kiosk) staande op het dorp Kloosterzande en die gedeeltelijk versleten is, van haar zou overnemen en onderhouden en bovendien dit jaar f.150,- (zegge honderd en vijftig gulden!) en volgende jaren f.100,- (zegge honderd gulden!) tot onderstand van Cecilia zou uitkeeren.Van mannen, die geroepen zijn de belangen der gemeente en niet de belangen van een liefhebberijgezelschap te behartigen en bovendien zoo goed met de financiëelen toestand der gemeente bekend zijn, zou men verwachten dat het verzoek gewezen was van de hand. En toch, hoe ongelooflijk het ook schijnen moge, het tegendeel is waar; met meerderheid van eene stem der aanwezige leden (twee waren absent) werd het verzoek ingewilligd.         Behoefte er te dezer plaatse slechts een geringe hoofdelijke omslag geheven te worden, we zouden tegen dit besluit in de minste geen bezwaar hebben; nu evenwel aarzelen we niet, die handeling van het bestuur onwaardig en onverantwoordelijk te noemen, daar iedereen hier weet, hoe hoog en drukkend de belasting in onze gemeente is. Straks komt de zangvereniging te Lamswaarde, de vereeniging “Kennis is macht” de gaaischietingsocieteiten en andere instellingen, die even goed werkzaam zijn en nut stichten, met dergelijke verzoeken en het zou o. i. nu hoogst onbillijk en inconsequent zijn, zoo hunne rechtmatige aanzoeken werden gewezen van de hand. Waar zullen we eindelijk met onze financiën geraken?         Eere der groote minderheid (de burgemeester en 3 raadsleden,) die door tegen te stemmen toonde, dat zij waarlijk het belang der ingezetenen kent en behartigt.Schande over de wethouders (beiden behooren tot de directie van Cecilia) en de andere heeren, die in stroobilletten altijd de mond vol hebben van bezuiniging en bevoordeeling der gemeente, maar die nu toonen ruim van geweten te zijn, waar zij beschikken over het gemeentegeld, voor de opbrengst, waarvan door menigeen toch zooveel moet worden verricht en dat toch niet weggeblazen mag worden! Maar “HET IS GEMAKKELIJK RIEMEN SNIJDEN UIT EENS ANDERS LEER!”

De kiosk werd opgeknapt en kreeg een nieuwe verflaag voor een bedrag van f.22,-. Het werk werd gegund aan de laagst ingeschrevene Joos van Jole.          In maart 1906 kreeg Hontenisse te maken met een watersnood. Verschillende polders kwamen onder water te staan. Een groot gedeelte van Kloosterzande stond in het water en het plaatselijk vee werd naar hogere delen gebracht. De kiosk kwam goed van pas als 2e huis voor een aantal varkens. (zie foto)

Foto archief: Carlo Buijsrogge

In de notulen van de gemeente Hontenisse van 26 april 1939 staat het volgende opgetekend: “In verband met de toename van het aantal werkende leden van het muziek-gezelschap te Kloosterzande wordt besloten, aan de kiosk een kleine uitbouw aan te brengen, waartoe door dhr. P.Voet een eenvoudig plan werd opgemaakt en waarvan de kosten zijn begroot op ruim f. 35,-.”

Een kleine opsomming van feiten, over op en rond de kiosk die uiteindelijk eindigt met het gebeuk van de sloophamer. Het Hof te Zandeplein is enkele jaren geleden opnieuw verandert, maar de nostalgie is niet meer terug gekeerd. Het zij zo!!!

Th. C

Leave a reply